azan13:The Great Gap ช่วงเวลาที่ว่างเปล่า

ประวัติศาสตร์ของวิชาเศรษฐศาสตร์เริ่มขึ้นเมื่อไหร่? เป็นคำถามนักเศรษฐศาสตร์พยายามตั้งคำถามและต่างก็นำเสนอคำตอบกันหลากหลาย แต่ตามที่ได้ “ถูกทำให้เข้าใจ” ดูเหมือนว่าวิชาเศรษฐศาสตร์จะเริ่มต้นจากหนังสือ The Wealth of Nation ของชายที่ภายหลังถูกขนานนามว่าเป็นบิดาของวิชาเศรษฐศาสตร์ อดัม สมิธ คำถามอีกหลายๆ ข้อก็เริ่มผุดมา แล้วก่อนหน้านั้นใครเล่าอธิบายเศรษฐศาสตร์? วิชาเศรษฐศาสตร์มีที่มาจากที่ไหน จากปรัชญากรีกที่ย้อนหลังไปมากกว่าพันปีเลยหรือ?

งานเขียนทางวิชาการส่วนใหญ่ (ซึ่งแน่นอนว่าของตะวันตก) ไม่ค่อยจะให้ความสำคัญกับเรื่องว่า วิชาเศรษฐศาสตร์มันมีที่มาจากที่ไหน มีสมมติฐานที่ตรงกับความเป็นจริงมากน้อยเพียงไร แต่จะสนใจเพียงแค่ว่าตอนนี้ทฤษฎีเหล่านั้นมันใช้อธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ ได้ดีอย่างไรเท่านั้น คือจะไม่ให้ความสำคัญถึงที่มา แต่จะสนใจเพียงว่ามันใช้อย่างไร

มีวิทยานิพนธ์ของ Joseph Schumpeter (1883-1950) นักเศรษฐศาสตร์ชื่อดัง ได้พูดถึงประวัติศาสตร์ที่มาและการพัฒนาของสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ในวิทยานิพนธ์เล่มนั้น และพบว่ามีช่วงหนึ่งของประวัติศาสตร์ได้ขาดหายไป เขาใช้คำว่า Great Gap อธิบายช่องว่างทางประวัติศาสตร์ของวิชาเศรษฐศาสตร์ที่ว่าไว้ดังนี้ การวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์เริ่มต้นจากอารยธรรมกรีก และถูกก่อร่างอีกครั้งในยุคสมัยของนักวิชาการละติน คือ St Thomas Aquinas (1225-1274) หลายศตวรรษที่ว่างเปล่าระหว่างทั้งสองนั้นคือ the Great Gap” ตัว Schumpeter ก็ไม่ได้อธิบายให้ชัดเจนว่า มันเป็นไปได้อย่างไรที่ช่วงเปลี่ยนผ่านระหว่างปรัชญากรีกมาถึงยุคของ Aquinas มันจะไม่มีอะไรคั่นกลางอยู่เลย เป็นไปได้อย่างไรที่การพัฒนาจะกระโดดข้ามผู้คน สังคมและวิชาการในช่วงเวลากว่าพันปีนั้นมาได้โดยไม่มีการกล่าวถึงเลย

S.M. Ghazanfar ได้หยิบยกเอาเจ้า the Great Gap ของ Schumpeter มาวิเคราะห์ต่อใน “History of Economic Thought: The Schumpeterian “Great Gap”, the “lost” Arab-Islamic legacy and the literature gap” Ghazanfar ได้ขยายความต่อไปว่า the Great Gap ของ Schumpeter นั้นน่าจะหมายถึง Literature gap (ช่องว่างทางวิชาการ) ซึ่งเป็นช่องว่างที่ชาติตะวันตกรี่ตามองประวัติศาสตร์ เนื่องจากว่าในช่วงเวลาที่ว่า ยุโรป ตกอยู่ในยุคที่เราเรียกกันชินปาก ได้ยินกันคุ้นหูว่า “ยุคมืด” จึงไม่แปลกที่นักวิชาการบางคนพยายามจะไม่พูดถึงช่วงเวลาอันตกต่ำของวิชาการในยุคสมันนั้น แต่ที่สำคัญก็คือการละทิ้งความสำคัญของนักวิชาการอีกกลุ่มที่มีบทบาทและความสำคัญอย่างมากในการพัฒนาองค์ความรู้ทางด้านวิชาการในหลายๆ แขนงรวมถึงเศรษฐศาสตร์ด้วย ผ่านในช่วงเวลาที่ว่างเปล่านั้น เหล่านักวิชาการที่ถูกลืมก็คือ Arab-Islamic Scholastics นักวิชาการอาหรับมุสลิม

แม้ว่า Schumpeter จะปฏิเสธอิทธิพลของนักวิชาการอาหรับมุสลิมที่มีต่อการพัฒนาแขนงวิชาเศรษฐศาสตร์ในแง่ใดก็ตาม แต่หากเราลองพุ่งประเด็นไปที่ประวัติศาสตร์ปรัชญาของเศรษฐศาสตร์ตะวันตกแล้วจะพบว่าบทบาทของข้อเขียนมากมายของนักวิชาการอาหรับมุสลิมได้มีอิทธิพลอย่างมากต่อความคิดของนักวิชาการในยุคนั้น และข้อสำคัญอีกข้อก็คืองานชิ้นนี้ของ Schumpeter บอกคนทั้งโลกให้เห็น ช่องว่าง ของประวัติศาสตร์วิชาเศรษฐศาสตร์ที่จู่ๆ ก็ข้ามผ่านเวลามาอย่างน่าประหลาด ชวนให้ผู้คนฉงนสงสัยไม่น้อย

ความพยายามที่จะขยายความแนวคิดเศรษฐศาสตร์ของ Aquinas อย่างที่ Schumpeter ทำ มีแต่จะเจอทางตัน หากปราศจากการให้ความสำคัญของความรู้ทางเศรษฐศาสตร์ของนักวิชาการอาหรับมุสลิม อาทิ อัลฟารอบี (Alfarabus d. 950) อิบนุ ซินา (Avicenna, 980-1033) อัลฆอซาลี (Algazel, 1058-111) และ อิบนุ รุชด์ (Averroes, 1126-1198)

อย่างไรก็ตาม มีนักวิชาการคนอื่นๆ จำนวนมาก ที่ไม่ได้ยอมรับเจ้า Great Gap ของ Schumpeter พวกเขายืดอกยอมรับว่า

ไม่มีทางที่ยุโรปจะสร้างคุณค่าทางวิชาการขึ้นมาได้ โดยปราศจากอิทธิพลของอิสลาม (Butler, 63)

ในศตวรรษที่ 12 และ 13 สิ่งที่มีอิทธิพลต่อยุโรปในเวลานั้นคือ งานเขียนด้านปรัชญาที่มาจากโลกอาหรับ ซึ่งมีอิทธิพลอย่างสูงต่อนักคิดของยุโรปไม่ด้อยไปกว่าปรัชญาของอริสโตเติลเลย อิทธิพลที่ว่านอกจากจะกว้างขวางและลึกซึ้งแล้ว ยังส่งผลต่อเนื่องและสร้างความประหลาดใจอย่างมาก (Rescher, 156-157)

หากเราศึกษางานของบรรดานักวิชาการมุสลิมในยุคเดียวกับ Aquinas อย่าง อิบนุ ตัยมิยะฮฺ, อิบนุ กอยยิม, อิบนุ คอลดูน จะเห็นได้เลยว่ามุมมองของนักวิชาการเหล่านี้ในแขนงวิชาเศรษฐศาสตร์มีความทันสมัยและลึกซึ้งในหลายๆ ประเด็น รวมทั้งประเด็นปัญหาของเศรษฐกิจในปัจจุบันนี้ที่พบได้ในความคิดของนักวิชาการมุสลิมยุคนั้น สร้างความน่าทึ่งให้กับผู้ที่ศึกษามันอย่างมาก

จะให้ได้ว่า the Great Gap ที่ว่าไม่ได้เป็นช่วงเวลาที่ว่างเปล่าเลย แต่กลับเป็นช่วงเวลาที่อุดมไปด้วยองค์ความรู้อันทรงคุณค่ามากมาย ทรงพลังแค่ไหนนะเหรอ คำตอบเห็นอยู่ในหน้าประวัติศาสตร์ การผงาดขึ้นมาของยุโรปหลังจากยุคมืดจนถึงทุกวันนี้ เป็นข้อสรุปได้ดีถึงพลังขององค์ความรู้จากเหล่านักวิชาการอาหรับ-มุสลิม ที่ถูกเปลี่ยนมือไปยังฝั่งยุโรป

วิชาเศรษฐศาสตร์ก็ไม่ได้พัฒนามาอย่างไร้ราก เรื่องในวงเล็บที่ซ่อนอยู่ในประวัติศาสตร์วิชาเศรษฐศาสตร์นี้ อาจช่วยให้หลายๆ คนตาสว่างได้ว่า เบื้องหลังของวิชาการที่เราร่ำเรียนกันอยู่นี้ มีอณูความคิดของนักวิชาการมุสลิมเร้นอยู่ระหว่างบรรทัด เรื่องกฎ Demand และ Supply นั่นก็หนึ่งหล่ะที่ปรากฏในงานของนักวิชาการมุสลิม อย่าง อิบนุ ตัยมิยะฮฺ และ อิบนุ คอลดูน มาก่อนแล้ว

ตีพิมพ์ในคอลัมน์ อะซานในวงเล็บ หนังสือพิมพ์อะซาน ฉบับที่ 13

—————–

ขอหลบหายไปสอบสักสองสามสัปดาห์นะครับ สัญญาจริงๆ ว่าจะเขียนเรื่องที่คั่งค้างไว้ ทั้งเรื่องการทำหนังสือ เรื่องประเด็นต่างๆ อ้อ มีข่าวดีครับ หนังสือเล่มใหม่ใกล้เสร็จแล้ว

5 คิดบน “azan13:The Great Gap ช่วงเวลาที่ว่างเปล่า

  1. ในหนังสือ the wealth of nation ของอดัม สมิธ ปรากฏว่ามีการอ้างอิงถึง นบีมุฮัมหมัดด้วย แต่ถูกลบทิ้งไป
    จริงเท็จแค่ไหนไม่ทราบครับผม

  2. หมายถึงหนังสือใครครับ
    Joseph Schumpeter?
    S.M. Ghazanfar?
    หรือว่า ผม?

    ของคนแรกน่าจะหายากหน่อยเพราะเก่ามากแล้ว
    ส่วนของคนที่สองที่หยิบงานของคนแรกมา critic นั้น amazon มีขาย (ที่อื่นผมไม่ทราบเหมือนกัน แต่ห้องสมุดที่ผมเรียนมี)
    http://www.bookfinder.com/author/s-m-ghazanfar/

    ถ้าหมายถึงของผม ยังไม่มีครับ ฮา ยังอีกยาวไกลนัก

  3. ตกลงหนังสือ เธอคือสตรีที่มีความสุขที่สุดในภพนี้ ออกหรือยังจ๊ะ

    ใครพิมพ์อยู่ พิมพ์โดย สนพ.อะไร หรือเป็นอีบุค

    ขอสัมภาษณ์ล่วงหน้า
    “ทำไมถึงเลือกแปลหนังสือเล่มนี้”
    “หนังสือเล่มนี้เป็นเล่มแรกที่แปลหรือเปล่า”
    “ก่อนแปลหนังสือได้ ต้องมีประสบการณ์แปลบทความมาเยอะยังอ่ะ”
    “แล้วก่อนจะแปล จะมั่นใจได้ไงว่าเราจะแปลได้ทั้งเล่ม เคยเป็นไหมบางครั้งจะแปลบางตอนของเล่มไม่ได้” (แบบว่าเคยแปลแล้วล่มกลางคัน)

    แชร์หน่อย อยากรู้ …

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s