azan10:แผนที่(ลวง)โลก

สืบเนื่องจากอะซานฉบับที่แล้วพูดถึงการรณรงค์ให้มักกะฮฺเป็นศูนย์กลางของโลก ผมจึงขอนำเสนอประเด็นของแผนที่โลกในอีกมุมมองหนึ่งที่เราๆ คิดไม่ถึงกัน

ตั้งแต่เด็กเป็นต้นมา เราก็มองเห็นแต่แผนที่โลกแบบเดียวเท่านั้น ดังรูปข้างล่าง

แผนที่โลกที่เห็นอยู่นี้ถูกสร้างขึ้นมาจากวิธีคิดแบบ The Mercator Projection (1569) โดย Gerardus Mercator มีข้อเด่นคือสามารถแสดงรูปร่างหน้าตาของแต่ละประเทศในโลกได้ใกล้เคียงกับรูปทรงจริงตามโลกที่เป็นทรงกลม แต่นั่นก็ทำให้เราต้องแลกระหว่าง “รูปทรงที่แท้จริง” กับ “ขนาดที่แท้จริง” ของแต่ละประเทศ หากต้องการให้ประเทศต่างๆ ของแผนที่โลกมีรูปทรงที่ถูกต้อง ก็ต้องยอมให้ขนาดที่แท้จริงของประเทศผิดไปจากความเป็นจริง

ใช่ครับ ผมกำลังจะบอกว่า รูปทรงของแต่ละประเทศในแผนที่โลกที่เราใช้อยู่ไม่ได้บอกขนาดที่แท้จริงของมัน เช่น

ทวีปยุโรปกับทวีปอเมริกาใต้ ดูจากภาพเราจะเห็นว่า รูปทรงของทวีปยุโรปใหญ่กว่าทวีปอเมริกาใต้อย่างเห็นได้ชัด แต่เอาเข้าจริง ทวีปอเมริกาใต้กลับมีขนาดใหญ่กว่าทวีปยุโรปเกือบ 2 เท่า (ทวีปยุโรปมีพื้นที่จริงๆ 3.8 ล้านตารางไมล์ ส่วนทวีปอเมริกาใต้มีพื้นที่จริงๆ 6.9 ล้านตารางไมล์)

ทวีปแอฟริกากับอดีตสหภาพโซเวียต ดูจากภาพเราจะเห็นว่า รูปทรงของอดีตสหภาพโซเวียตใหญ่กว่าทวีปแอฟริกาอย่างเห็นได้ชัด แต่เอาเข้าจริง ทวีปแอฟริกากลับมีขนาดใหญ่กว่าอดีตสหภาพโซเวียต (อดีตสหภาพโซเวียตมีพื้นที่จริงๆ 8.7 ล้านตารางไมล์ ในขณะที่ทวีปแอฟริกามีพื้นที่ถึง 11.6 ล้านตารางไมล์)

เกาะกรีนแลนด์กับประเทศจีน ดูจากภาพเราจะเห็นว่า รูปทรงของเกาะกรีนแลนด์ใหญ่กว่าประเทศจีนอย่างเห็นได้ชัด แต่เอาเข้าจริง ประเทศจีนแผ่นดินใหญ่กลับมีขนาดใหญ่กว่าเกาะกรีนแลนด์มากมายนัก (ประเทศจีนมีพื้นที่ 3.7 ล้านตารางไมล์ ส่วนเกาะกรีนแลนด์มีขนาดเพียง 0.8 ล้านตารางไมล์ เทียบกันไม่ได้เลย)

ด้วยวิธีการสร้างแผนที่โลกแบบ Mercator projection เราจะพบว่า หากประเทศหนึ่งยิ่งมีพิกัดห่างไกลออกจากเส้นศูนย์สูตร (Equator) และเข้าใกล้กับขั้วโลก (poles) มากเท่าใด ‘ขนาด’ ที่แท้จริงของแต่ละประเทศ ยิ่งถูกบิดเบือนมากเท่านั้น

ดังนั้น ประเทศที่อยู่แถบเหนือของโลก (The Norths) ซึ่งโดยมากเป็นประเทศพัฒนาแล้ว อย่างสหรัฐอเมริกาและประเทศในทวีปยุโรป เลยดูใหญ่กว่าความเป็นจริง เมื่อเทียบกับประเทศแถบใต้ของโลก (The Souths) ที่โดยมากมักเป็นประเทศกำลังพัฒนา อย่างประเทศในทวีปแอฟริกา และละตินอเมริกา

ซ้ำยังจัดวางเอาทวีปยุโรปเป็นศูนย์กลางของโลกอีกด้วย นอกจากนี้เส้นศูนย์สูตรที่แบ่งโลกออกเป็นสองส่วนเท่าๆ กันนั้น ในแผนที่โลกชุดนี้กลับแบ่งให้พื้นที่ประเทศซีกโลกเหนือมากถึง (60%) มากกว่าประเทศทางซีกใต้ซึ่งมีเพียง (40%) ทั้งที่ในความเป็นจริง ฝ่ายเหนือมีพื้นที่เพียง 18.9 ล้านตารางไมล์ ขณะที่ฝ่ายใต้มีพื้นที่ถึง 38.6 ล้านตารางไมล์

และแผนที่อันนี้แหละที่บรรจุอยู่ในตำราเรียนของเด็กทั้งโลก อีกทั้งกลายเป็นแผนที่โลกทางการของหลายประเทศในโลก สร้างภาพให้คนทั้งโลกเชื่อว่ายุโรปเป็นศูนย์กลางของโลก ทำให้คนทั่วไปหลงเชื่อภาพลักษณ์ความยิ่งใหญ่ของประเทศฝ่ายเหนือ อย่างไม่รู้เนื้อรู้ตัว

อย่างน้อยๆ ผมก็อยากจะบอกว่า เรายังมีคนที่ออกมาท้าทายแผนที่โลกแบบที่ว่านี้อยู่เหมือนกัน แผนที่ใช้วิธีคิดแบบ Equal-Area Projection ที่โด่งดังที่สุดก็คือแผนที่ของ Dr. Arno Peters นักประวัติศาสตร์ชาวเยอรมัน (1974) ซึ่งเป็นแผนที่โลกที่ให้ความสำคัญกับ ‘ขนาด’ ที่ถูกต้องของแต่ละประเทศ จนเป็นที่โต้เถียงกันมากในวงการแผนที่โลกในขณะนั้น

Peters World Map ปรับสัดส่วนที่ผิดส่วนตามตัวอย่างข้างต้น ให้ถูกต้องสอดคล้องกับโลกที่เป็นจริง ประเทศต่างๆ ล้วนมีขนาดตามจริงไม่ “ใหญ่” เกินจริง ประเทศทางใต้ก็ได้คืนขนาดที่แท้จริงของตนกลับคืนมา

ผู้นิยม Peters Map ให้เหตุผลว่า แผนที่โลกมาตรฐานจัดทำขึ้นสมัยยุโรปครอบงำเป็นมหาอำนาจโลก เต็มไปด้วยอาณานิยมทั่วโลก จึงแฝงไปด้วย ‘อคติ’ ที่เอนเอียงไปทางผลประโยชน์ของประเทศแถบเหนือ นั่นเป็นเหตุผลว่า ทำไมแผนที่ฉบับมาตรฐาน Mercator Map ถึงถูก ‘เลือก’ ให้ผลิตซ้ำรุ่นแล้วรุ่นเล่า และเผยแพร่ทั่วโลก จนกลายเป็นแผนที่โลกทางการของหลายประเทศในโลก

ปิดท้ายประเด็นแผนที่โลกกันด้วยแผนที่โลกแบบ Upside-down Map ที่กลับทิศเหนือใต้ ออสเตรเลียมาอยู่ทางเหนือ ยุโรปไปอยู่ทางใต้ เพราะเอาเข้าจริงเวลาเรามองโลกมาจากอวกาศ ขั้วโลกเหนือไม่จำเป็นต้องอยู่ข้างบนเสมอไปนี่ ก็เพราะโลกมันกลม

ไม่แน่นะครับ azan map news คราวหน้าอาจเห็นภาพแผนที่โลกเป็นแบบนี้ก็เป็นได้

*** ดัดแปลงมาจากงานเขียนของ ปกป้อง จันวิทย์. “แผนที่แผ่นแท้: การเมืองว่าด้วยแผนที่โลก”, ในหนังสือ บล็อก บล็อก, สำนักพิมพ์โอเพ่นบุ๊ก
*** ข้อมูลแผนที่โลกฉบับมาตรฐาน
*** ดูและดาวน์โหลด แผนที่โลกแบบ peter world map
*** ตีลังกาดูโลกบ้างก็น่าสนใจ
*** รวมแผนที่โลกเวอร์ชั่นต่างๆ มากมาย

[ตีพิมพ์ใน หนังสือพิมพ์อะซาน ฉบับที่10]

8 คิดบน “azan10:แผนที่(ลวง)โลก

  1. ขอขอบคุณนะคะสำหรับผู้จัดทำ เว็บไซต์ นี้ขึ้นมาหนูได้เปิดอ่านทุกวันเลยแล้วอยากได้เห็นแผนที่โลกแบบใหม่เร็วๆๆด้วยนะคะหนูอยากเห็นผื้นที่โลกตามความเป็นจริงมากๆๆเลยตลอดเวลาที่หนูติวสังคมหนูผึงจะรู้วันนี้หละว่าแผนที่โลกแผ่นปัจุบันหลอกหนูมาตลอด หนูชอบเว็บนี้มากเลยคะ และอยากให้เพื่อนๆทุกคนได้อ่านด้วยนะคะ ขอบคุณคะ จาก ด.ญ แสงอรุณ

  2. ยินดีครับ ด.ญ.แสงอรุณ ที่บทความของผม สามารถมีประโยชน์ให้กับใครหลายๆ คนได้
    ได้อ่านคอมเม้นแบบนี้ ทำให้ผมต้องไปทำการบ้าน หางานดีๆ มาเขียนเพิ่มแล้ว
    อู้มากไปไม่ได้ ฮ่าๆ

    โลกนี้ มีเรื่องในวงเล็บอีกเยอะครับ เพียงแต่เราไม่ค่อยจะรู้หรอกว่าเรื่องอะไรบ้างที่มันมีวงเล็บอยู่ เพราะคนใหญ่คนโตคับโลก เขาไม่อ่านสิ่งที่อยู่ในวงเล็บให้เราได้ยินกัน ; )

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s